My Bonjour

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ

Ο Σπυρίδων Γραμμένος γεννήθηκε το 1913 και ήταν Έλληνας δικηγόρος, ιδρυτής και αρχηγός της Απελευθερωτικής Γερμανικής Κατοχής Οργάνωσης Νέων (Α.Γ.Κ.Ο.Ν ή Α.Γ.Κ.Ω.Ν.) που ιδρύθηκε στην Αθήνα τον Ιούλιο 1941 και στη συνέχεια δραστήριο στέλεχος του ΕΔΕΣ.

Η οργάνωσή του (Α.Γ.Κ.Ο.Ν) προδόθηκε και πέθανε στα χέρια των Γερμανών την 11η Αυγούστου 1944 στη Ζάκυνθο σε ηλικία 31 ετών.

Λίγες ημέρες πριν (1η Ιουλίου 1944) είχε εκτελεστεί στο Χαϊδάρι ο 28άχρονος αδελφός του Γεώργιος Γραμμένος μαζί με τα άλλα μέλη της οργάνωσης Χρήστο Γραμμένο, Σπύρο Φιλιππάτο, Κώστα και Παναγιώτη Καρατζέλη και τον 17άχρονο Δημήτρη Ξαγοράρη.
 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Ο Ανδρέας Β. Γεωργιάδης, γνωστός και ως ο Κρης ήταν Έλληνας ζωγράφος και ομότιμος καθηγητής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε από το 1947 έως το 1961.

Γεννήθηκε τον Νοέμβριο 1892 στα Χανιά και το 1912 πήγε στην Αθήνα, όπου σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών.

 Όταν ξέσπασαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι κατατάχθηκε και πολέμησε στη Μακεδονία και στην Ήπειρο όπου τραυματίστηκε με αποτέλεσμα να χάσει το ένα του μάτι.
Για τη δράση του στο μέτωπο των μαχών τιμήθηκε με μετάλλιο.
Το 1916 επέστρεψε στην πρωτεύουσα, συνεχίζοντας τις σπουδές του στο πλευρό μεγάλων δασκάλων, όπως ο Γεώργιος Ροϊλός και ο Γεώργιος Ιακωβίδης.

Με υποτροφία σπούδασε και στη Γαλλία και μετά στην Ισπανία, στο Βέλγιο και στη Γερμανία.
Έλαβε μέρος σε ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο του πανελλήνιου διαγωνισμού ζωγραφικής για το έργο του "Έξοδος Μεσολογγίου" (1922), με το Αβερώφειο βραβείο του ΕΜΠ (1924), το Βόλτειο Α΄Βραβείο του Πανεπιστημίου Αθηνών (1928) και με το βραβείο της Πανελλήνιας Έκθεσης Ζωγραφικής (1937).
Το 1937 συμμετείχε μαζί με καλλιτέχνες όπως ο Απόστολος Γεραλής, ο Γεώργιος Προκοπίου και ο Σπυρίδων Βικάτος στην κίνηση των Ακαδημαϊκών ζωγράφων και μεταπολεμικά υπήρξε ένα από πιο δραστήρια στελέχη του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.

Το 1947 εξελέγη καθηγητής στην ΑΣΚΤ.
Μεταξύ των μαθητών του συγκαταλέγονται καλλιτέχνες όπως ο Σπύρος Βασιλείου, ο Ράλλης Κοψίδης, ο Δημήτρης Περδικίδης, ο Πάρις Πρέκας, ο Κωνσταντίνος Κοντογιάννης και η Χρύσα Ρωμανού.
Συνήθιζε να υπογράφει τα έργα του με το όνομα "Κρης".
Πέθανε στην Αθήνα στις 11 Αυγούστου το 1981.
 

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΓΚΡΑΤΖΙΟΣ

Ο Αγαμέμνων Γκράτζιος ήταν αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού, ο οποίος έφτασε στο βαθμό του στρατηγού.

Γεννήθηκε στον Ελαφότοπο Ιωαννίνων στις 28 Φεβρουάριου το 1922.

Ακολούθησε στρατιωτικές σπουδές στην Σχολή Ευελπίδων, τις οποίες αναγκάστηκε να διακόψει το 1940, με το ξέσπασμα του πολέμου.
Μαζί με άλλους Ευέλπιδες, πολέμησε στην μάχη της Κρήτης το 1941, όπου και τραυματίστηκε.
Κατά την περίοδο του εμφυλίου πολέμου, είχε πλούσια δράση σε πολλά μέτωπα, και τραυματίστηκε για δεύτερη φορά το 1949 στην μάχη για την ανακατάληψη της Νάουσας, η οποία είχε προσωρινά κυριευθεί από τους αντάρτες του ΔΣΕ.

Ο Γκράτζιος ήταν αξιωματικός του Πυροβολικού, αλλά απέκτησε σημαντική εμπειρία και στις Ειδικές Δυνάμεις, αποφοιτώντας από σχολές καταδρομών και αλεξιπτωτιστών σε Ελλάδα και Δυτική Γερμανία.
Ειδικότερα, ήταν απόφοιτος της Σχολής Πυροβολικού, του τότε Κέντρου Εκπαίδευσης Μονάδων Καταδρομών (ΚΕΜΚ), της Σχολής Αλεξιπτωτιστών, της Σχολής Ειδικών Όπλων Ενόπλων Δυνάμεων (ΣΕΟΕΔ) και της Σχολής Αερομεταφορών-Αεραποβάσεων στην Δυτική Γερμανία.

Ο Γκράτζιος έτυχε ευμενούς αντιμετώπισης από το χουντικό καθεστώς, καθώς προήχθη διαδοχικά σε ταξίαρχο, υποστράτηγο και αντιστράτηγο μεταξύ 1971 και 1974.
Στις αρχές του 1974 τοποθετήθηκε διοικητής της ΑΣΔΕΝ.
Για την στάση του την περίοδο αυτή, δέχτηκε έντονες επικρίσεις μεταπολιτευτικά, από εφημερίδες όπως η Ελευθεροτυπία και η Αυριανή, αλλά και στην Βουλή από τον Ανδρέα Παπανδρέου (τότε στην Αντιπολίτευση).

Παρ'όλα αυτά, ο Γκράτζιος αποτέλεσε βασικό παράγοντα του «συστήματος Αβέρωφ» που κυριάρχησε στις Ένοπλες Δυνάμεις κατά την επταετία 1974-81, διατελώντας, διαδοχικά, διοικητής του Γ΄ Σώματος Στρατού στην Θεσσαλονίκη ως τον Σεπτέμβριο του 1976, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού από τον Σεπτέμβριο του 1976 έως τον Ιανουάριο του 1980 και αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) από τον Ιανουάριο 1980 μέχρι τον Ιανουάριο του 1982.

Επειδή οι σχέσεις του Γκράτζιου με τον Ανδρέα Παπανδρέου ήταν κάκιστες, σκόπευε να παραιτηθεί αμέσως μετά τις εκλογές του 1981, που έφεραν στην εξουσία το ΠΑΣΟΚ, αλλά μεταπείσθηκε την τελευταία στιγμή από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Ωστόσο, τρεις μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1982, η κυβέρνηση Παπανδρέου προχώρησε σε έκτακτες κρίσεις αξιωματικών στις Ένοπλες Δυνάμεις και ο Γκράτζιος αποστρατεύθηκε.
Νέος αρχηγός ΓΕΕΘΑ τοποθετήθηκε ο ναύαρχος Θεόδωρος Ντεγιάννης.

Πέθανε στις 11 Αυγούστου 1993.
 

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΡΤΖΙΩΤΑΣ

Ο Βασίλης Μπαρτζιώτας γνωστός με το ψευδώνυμο Φάνης, ήταν ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ με σημαντικό ρόλο στην Εθνική Αντίσταση και τον εμφύλιο πόλεμο, και βασικός συνεργάτης και υποστηρικτής του Νίκου Ζαχαριάδη.

Γεννήθηκε το 1909 στη Λάρισα.

Σπούδασε στην τότε ΑΣΟΕΕ (σήμερα Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), από την οποία αποφοίτησε με πτυχίο Οικονομικών Επιστημών.

Έγινε μέλος της ΟΚΝΕ το 1924, σε ηλικία 15 ετών, και πολύ γρήγορα ανέλαβε θέσεις ευθύνης στον κομματικό μηχανισμό του ΚΚΕ.
Το 1935 πήρε μέρος στο 6ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς Νέων (ΚΔΝ) στη Μόσχα, εκπροσωπώντας μαζί με άλλους Έλληνες νεολαίους την ΟΚΝΕ. Τ
ο 1936 έγινε Γραμματέας της ΟΚΝΕ θέση που διατήρησε μέχρι τη σύλληψή του το 1937.

Με την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά πέρασε στην παρανομία, συνελήφθη το 1937 και φυλακίστηκε στην Ακροναυπλία.
Το 1942 όταν ο Γιάννης Ιωαννίδης, που είχε την καθοδήγηση της Ακροναυπλίας, έφυγε για το Σανατόριο της Πέτρας στον Όλυμπο, ο Μπαρτζιώτας, με εντολή του Ιωαννίδη, ανέλαβε την εκεί καθοδήγηση.

Στις αρχές του 1943, την περίοδο της κατοχής, μεταφέρθηκε για νοσηλεία μαζί με άλλους Ακροναυπλιώτες στο Νοσοκομείο Σωτηρία στην Αθήνα και θα τους απελευθερώσει ο ΕΛΑΣ Αθήνας την άνοιξη του 1943.
Μετά την απελευθέρωσή του ο Μπαρτζιώτας εντάχθηκε στην ηγετική ομάδα του ΚΚΕ και ανέλαβε τη θέση του γραμματέα της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας (ΚΟΑ). Ήταν γνωστός με το ψευδώνυμο Φάνης και από τον Απρίλιο του 1943 μέχρι τον Ιούνιο του 1946 διαδραμάτισε άμεσο και πρωταγωνιστικό ρόλο στην Εθνική Αντίσταση και τα Δεκεμβριανά, ως γραμματέας της ΚΟΑ.

Μεταξύ άλλων ήταν υπεύθυνος για τη δημιουργία της οργάνωσης ΟΠΛΑ καθώς και για την τοποθέτηση εκρηκτικών, τις μέρες των Δεκεμβριανών, στα θεμέλια του ξενοδοχείου Μεγάλη Βρεταννία με σκοπό την ανατίναξη του ξενοδοχείου και την δολοφονία του Ουίνστον Τσώρτσιλ (που βρισκόταν τότε στην Ελλάδα) και του Γεωργίου Παπανδρέου.
Τελικά η ηγεσία του κόμματος δεν προχώρησε στην παραπάνω ενέργεια.
Όταν ο Νίκος Ζαχαριάδης, το Μάιο του 1945, επέστρεψε από το Νταχάου και ανέλαβε την ηγεσία του ΚΚΕ, ο Μπαρτζιώτας έγινε από τους πλέον στενούς συνεργάτες του.

Την περίοδο του εμφυλίου πολέμου ο Μπαρτζιώτας ήταν ταυτόχρονα υπουργός Οικονομικών στην Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση και Πολιτικός Επίτροπος στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ, απ' όπου καθόριζε την τοποθέτηση και δράση όλων των πολιτικών επιτρόπων στις μονάδες του Δημοκρατικού Στρατού.
Μετά την αποπομπή του Μάρκου Βαφειάδη το καλοκαίρι του 1948 από την ηγεσία του ΔΣΕ ο Μπαρτζιώτας με το βαθμό του Στρατηγού, μαζί με τον Γούσια και τον Ζαχαριάδη θα αναλάβουν την ανώτατη ηγεσία του.
Μετά από την ήττα του ΔΣΕ τον Αύγουστο του 1949 θα εγκατασταθεί με την ηγεσία του ΚΚΕ στις ανατολικές χώρες.
Για τη δράση του στον εμφύλιο καταδικάστηκε ερήμην δύο φορές σε θάνατο.

Μετά τον Εμφύλιο έζησε ως πολιτικός πρόσφυγας αρχικά στη Ρουμανία και έπειτα στη Σοβιετική Ένωση.
Ο Μπαρτζιώτας, μετά την ήττα του ΔΣΕ, ήταν από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές του Ζαχαριάδη και έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαγραφή κάποιων από τους επικριτές του Ζαχαριάδη.

Ο Μπαρτζιώτας, μετά την καθαίρεση του Ζαχαριάδη από την ηγεσία του ΚΚΕ, το 1956 τέθηκε στο περιθώριο της ηγεσίας του κόμματος.
Το 1968, στη διάσπαση του ΚΚΕ, τάχθηκε με την ορθόδοξη πτέρυγα του κόμματος.

Επέστρεψε τελικά στην Ελλάδα μεταπολιτευτικά. Έγραψε αρκετά βιβλία για την περίοδο 1936-1949 και απεβίωσε στις 11 Αυγούστου  το 1994 σε ηλικία 85 ετών στην Αθήνα.
 

ΒΑΣΩ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ

Η Βάσω Μανωλίδου ήταν σημαντική Ελληνίδα ηθοποιός του θεάτρου.

Γεννήθηκε στις 21 Αυγούστου του 1910 στην οδό Μνησικλέους στην Πλάκα.

Πατέρας της ήταν ο Παναγιώτης Μανωλίδης από τον Βελβεντό Πιερίων, εμπορικός αντιπρόσωπος σημαντικών εμπορικών οίκων του εξωτερικού, ενώ η μητέρα της καταγόταν από την Κρήτη, και ήταν απόφοιτος του Αρσακείου.
Είχε ακόμα τρία αδέρφια, δυο αγόρια τον Αντρέα και τον Ντίνο και μια αδερφή, την Χρυσάνθη.

Στο διπλανό σπίτι της οδού Μνησικλέους μεγάλωνε η πρώτη ξαδέρφη της, Μαίρη Αρβανιτάκη (μετέπειτα Μαίρη Αρώνη και μαζί έζησαν τα παιδικά τους χρόνια, παίζοντας στις θεατρικές παραστάσεις που έστηναν στην ταράτσα του σπιτιού τους. Η εκπαίδευσή της έγινε στο παρθεναγωγείο της περίφημης Σχολή Χιλ στην Πλάκα.

Ο πατέρας της αγαπούσε το θέατρο και την όπερα, και βλέποντας την υποκριτική ικανότητα της κόρης του, την πρόετρεψε (πράγμα σπάνιο για την εποχή) να ασχοληθεί με το θέατρο. Μάλιστα, την συνόδεψε ο ίδιος, για να γραφεί στην τότε πρωτοϊδρυόμενη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, σε ηλικία μόλις 15 χρονών.

Η Μανωλίδου έδωσε εξετάσεις μπροστά στην κριτική επιτροπή της σχολής, απαγγέλοντας το ποίημα του Λάμπρου Πορφύρα, «Lacrimae rerum» καθώς και ένα απόσπασμα από την Ιφιγένεια εν Αυλίδι του Ευρυπίδη.
Πέρασε τις εξετάσεις παμφηφεί και μάλιστα τέλειωσε τη δραματική σχολή με άριστα.
Την αποφοίτησή της από τη σχολή μαζί με των άλλων συναδέλφων της (ήταν οι πρώτοι απόφοιτοι της σχολής του Εθνικού Θεάτρου) χαιρέτησε με ένα σημείωμα του στη Νέα Εστία και ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, προβλέποντας λαμπρό μέλλον για τη νεαρή απόφοιτο.

Η πρώτη της εμφάνιση στο Εθνικό έγινε τον Απρίλιο του 1932, όταν έπαιξε στη Βαβυλωνία του Δημ. Βυζάντιου, τον δευτερεύοντα ρόλο της Ανθούλας, της κόρης του ξενοδόχου.
Τον Οκτώβριο του 1932 θα κάνει την δεύτερη εμφάνισή της, στον Έμπορο της Βενετίας του Σαίξπηρ, στον δευτερεύοντα ρόλο της Νερίτσας.

Από το 1932 έως το 1943 που είναι η πρώτη περίοδος της στο Εθνικό Θέατρο, θα καταξιωθεί παίζοντας έργα κλασικού ρεπερτορίου δίπλα στους σημαντικότερους ηθοποιούς της εποχής.
Ο σημαντικότερος ρόλος της εκείνης της περιόδου που -σύμφωνα με την ίδια  την καταξίωσε στους συναδέλφους της και στο κοινό ήταν αυτός της Οφηλίας, στον Άμλετ του Σαίξπηρ, με πρωταγωνιστή τον Αλέξη Μινωτή και σκηνοθέτη τον Δημήτρη Ροντήρη, το 1937.

Στους Ταπεινούς και καταφρονεμένους του Ντοστογιέφσκι που θα παίξει δίπλα στον Αιμίλιο Βεάκη - τον Απρίλιο του 1934, θα κάνει τους κριτικούς να την προσέξουν ιδιαίτερα.
Ο Μιχάλης Ροδάς, στην κριτική του θα γράψει ...ηρωίδα της παραστάσεως ήταν η Βάσω Μανωλίδου στην πολύπαθη Ελένη – Νέλλη.

Έπαιξε με φυσικότητα, με τέχνη γενικά αξιοθαύμαστη και με συνοχή καλλιτεχνική απ' αρχής μέχρι τέλους... Ο δε θεατρικός κριτικός της εφημερίδας Η Καθημερινή Γ. Νάζος γράφει ότι ... ιδιαιτέρως δέον να εξαρθή η λαμπρά απόδοσις της δίδος Μανωλίδου, η οποία συνεκράτησε αδιάπτωτον την συγκίνησιν του κοινού ως επιληπτική ορφανή, αφηγούμενη επί μίαν ολόκληρον σκηνήν το δράμα της ζωής της...

Άλλη παράσταση - ορόσημο όχι μόνο στην καριέρα της αλλά και γενικά στο ελληνικό θέατρο ήταν το Βασιλιάς Ληρ του Σαίξπηρ και πάλι, το 1938.
Σε αυτήν την παράσταση, πρωταγωνιστούσε ό,τι εκλεκτότερο είχε το ελληνικό θέατρο τότε.
Βασιλιάς Ληρ ήταν ο Αιμίλιος Βεάκης, η Βάσω Μανωλίδου έπαιζε την μία από τις κόρες του, την Κορντέλια, η Κατίνα Παξινού έπαιζε την άλλη κόρη του, τη Γονερίλη ενώ η Ελένη Παπαδάκη έπαιζε την τρίτη κόρη, την Ρεγάνη.

Την άνοιξη του 1943 θα εγκαταλείψει το Εθνικό και θα συστήσει θίασο, με τον Νίκο Δενδραμή και τον Γιώργο Παππά.
Θα αντιμετωπίσει για πρώτη φορά τις προκλήσεις του ελεύθερου θεάτρου, δεν θα αποφύγει βέβαια να παίζει έργα που φέρνουν κόσμο στα ταμεία και όχι έργα καλλιτεχνικών αξιώσεων, αλλά παρ' όλα αυτά, θα προσπαθήσει για το καλύτερο. Στον θίασο αυτόν, από τον Σεπτέμβρη του 1943 θα συμμετέχει - για περιορισμένο διάστημα - και ο Αιμίλιος Βεάκης ενώ σκηνοθέτης θα είναι ο Τάκης Μουζενίδης.

Από την άνοιξη του 1944, θα συνεχίσει μόνο με τον Γιώργο Παππά, στο θέατρο «Λυρικόν», ενώ από το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου, θα συνεργαστεί με τον θίασο της Μαίρης Αρώνη και του Δημήτρη Χορν, με τους οποίους θα κάνει και μια μεγάλη περιοδεία στον Ελληνισμό του εξωτερικού.

Τον χειμώνα του 1944, ο θεατρικός κριτικός Αχιλλέας Μαμάκης στην εφημερίδα Αθηναϊκά Νέα της 10ης Ιανουαρίου 1944 κάνοντας έναν απολογισμό του θεατρικού έτους 1943 γράφει για τη Μανωλίδου:

...κατάφερε στο έργο «Φωτεινή Σάντρη» να δείξει το ξεχωριστό, αληθινά μοναδικό ταλέντο της σαν δραματική ενζενύ.
Γνώρισε μεγάλη επιτυχία σε όλες τις εμφανίσεις της, και έδειξε σε όλους... ότι εξελίσσεται και προοδεύει.
Συμπληρώνει ότι ... πολλοί της καταλογίζουν ότι παίζει σε μονότονα μοτίβα, - με προσαρμογή όχι του εαυτού της στον εκάστοτε ρόλο, αλλά του κάθε ρόλου στα προσωπικά εκφραστικά της μέσα – και ότι ακόμη μπορεί να έχει αδυναμία στην στερεότυπη κοριτσίστικη γραμμή την οποία την έχει ντρεσάρει ο κ. Ροντήρης κατά την 12ετή θητεία της στο Εθνικό,.. ωστόσο πιστεύω ότι είναι μια εκλεκτή νέα πρωταγωνίστρια.

Στο Εθνικό θα γυρίσει οριστικά το 1955 και θα μείνει μέχρι το τέλος της καριέρας της, το 1980.
Το 1955, ακόμα μια ευτυχισμένη στιγμή για το ελληνικό θέατρο, θα συναντηθεί θεατρικά με την ξαδέλφη της Μαίρη Αρώνη και θα ερμηνεύσουν υποδειγματικά το ντουέτο Μαρία Στιούαρτ (Μανωλίδου) – Ελισάβετ (Αρώνη), στο έργο Μαρία Στιούαρτ του Φρίντριχ Σίλερ.

Όλα αυτά τα χρόνια θα ερμηνεύσει διάσημους πρωταγωνιστικούς ρόλους στα καλύτερα έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου.
Το 1978 θα έχει ακόμα μία προσωπική επιτυχία ερμηνεύοντας απαράμιλλα τον ρόλο της Αμάντα (της μητέρας) στον Γυάλινο κόσμο του Τένεσι Ουίλιαμς.
... Μεθυστική και αδαμάντινη ένιωσε το ρόλο της Αμάντα σε όλες τις αποχρώσεις του, ... και ενσαρκώνει με ευαισθησία, άνεση και σιγουριά αυτή τη μητέρα… γράφει στην κριτική του ο Βαγγέλης Ψυράκης στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία.

Το 1980 θα τελειώσει την καριέρα της με έναν υποκριτικό θρίαμβο. Θα παίξει τον ρόλο της Ουίννυ στις Ευτυχισμένες μέρες του Σάμιουελ Μπέκετ (με Ουίλλυ τον Μηνά Χατζησάββα). Έ
να έργο δύσκολο, ένας πραγματικός άθλος για τον ηθοποιό που στερούμενος τα άλλα εκφραστικά του μέσα είναι υποχρεωμένος να παίξει μόνο με το πρόσωπο και τη φωνή.
Η Μανωλίδου αφού χρειάστηκε να μάθει απέξω ένα μονόλογο 60 σελίδων, και να παίξει θαμμένη σχεδόν μέχρι το λαιμό, μέσα σε έναν εκτυφλωτικά φωτιζόμενο αμμόλοφο, επί 1 1/2 ώρα μόνη της πάνω στη σκηνή, τα κατάφερε προσθέτοντας επάξια το όνομά της δίπλα στα ιερά τέρατα του παγκόσμιου θεάτρου (π.χ. Πέγκι Άσκροφτ) που υποδύθηκαν με επιτυχία αυτόν το ρόλο.

Τον Αύγουστο του 1995 τιμήθηκε με το παράσημο του Ταξιάρχη του τάγματος του Φοίνικος από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο μαζί με τους συναδέλφους της Ειρήνη Παππά, Δημήτρη Χορν, Άννα Συνοδινού και Ασπασία Παπαθανασίου.

Ήταν σύζυγος για πάνω από 50 χρόνια του θεατρικού επιχειρηματία Θεόδωρου Κρίτα, και μητέρα μιας κόρης, της Αλίνας Κρίτα.
Έμενε στο Παλαιό Φάληρο στην Αθήνα.

Πέθανε - πλήρης ημερών - σε ηλικία 94 ετών στις 11 Αυγούστου 2004.