My Bonjour

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΛΑΡΑΣ

Ο Αθανάσιος Κλάρας, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στις 27 Αυγούστου 1905 στη Λαμία.

Σε ηλικία 14 ετών αποβλήθηκε από το Γυμνάσιο λόγω κακής διαγωγής και γράφτηκε στην Αβερώφειο Γεωργική Σχολή της Λάρισας, από την οποία αποφοίτησε το 1922. Μετά από μία σύντομη καριέρα δημοσίου υπαλλήλου στη Δράμα και τα Τρίκαλα, κατέβηκε στην Αθήνα το 1924, οπότε και εντάχθηκε στην κομμουνιστική νεολαία και κατόπιν στο ΚΚΕ.

Το 1925 κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία και λόγω των γνώσεών του έγινε δεκανέας Πυροβολικού.
Μόλις έγινε γνωστή η κομμουνιστική του δράση καθαιρέθηκε και στάλθηκε σε μονάδα ανεπιθυμήτων στο Καλπάκι.
Μετά την απόλυσή του αφοσιώθηκε ψυχή τε και σώματι στον αγώνα για τη διάδοση των αρχών του κομουνισμού με το ψευδώνυμο «Μιζέριας».

Φυλακίστηκε επανειλημμένα και εξορίστηκε πολλές φορές έως το 1940 για την πολιτική του δράση.

Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου υπηρέτησε στη Μακεδονία ως στρατιώτης του πυροβολικού στο 3ο Σύνταγμα. Μετά την κατάρρευση του μετώπου επέστρεψε στην Αθήνα.

Η αντιστασιακή δράση του άρχισε τον Μάιο του 1942, όταν συγκρότησε ομάδα από 15 άνδρες και άρχισε τον αγώνα από το χωριό Δομνίστα της Ευρυτανίας στις 7 Ιουνίου, όπου διακήρυξε πως ο αγώνας γίνεται και κατά των ντόπιων συνεργατών του κατακτητή.

Με τις πρώτες του πράξεις έχει δημιουργήσει την εικόνα του σκληρού, μα δίκαιου τιμωρού των προδοτών, όπως έλεγε, του έθνους.

Στις 9 Σεπτεμβρίου 1942 το τμήμα του Άρη δίνει την πρώτη μάχη στη χαράδρα της Ρεκάς στην Γκιώνα κατά ιταλικού αποσπάσματος και στις 29 Οκτωβρίου αντιμετωπίζει με επιτυχία ένα ιταλικό λόχο στο Κρίκελο της Ευρυτανίας.
Η φήμη του εδραιώθηκε μετά την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου (25-26 Νοεμβρίου 1942), η οποία πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία αντάρτικών ομάδων του ΕΛΑΣ υπό τον Βελουχιώτη και του ΕΔΕΣ υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα και Άγγλων αξιωματικών.
Ακολούθησε στις 18 Δεκεμβρίου 1942 η επιτυχία του κατά τη σύγκρουσή του με ιταλικό σύνταγμα στο Μικρό Χωριό Ευρυτανίας.

Από τη Ρούμελη ο Βελουχιώτης στάλθηκε στην Πελοπόννησο και πολέμησε ως επικεφαλής του ΕΛΑΣ της περιοχής εναντίον των Γερμανών και των Ταγμάτων Ασφαλείας, που αποτελούσαν τις δυνάμεις ασφαλείας της κατοχικής κυβέρνησης Ράλλη.

Στο τέλος Σεπτεμβρίου του 1944, ο Βελουχιώτης, με τη μεσολάβηση του υπουργού της εξόριστης κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας Παναγιώτη Κανελλόπουλου, δέχθηκε να αναστείλει τη λειτουργία των έκτακτων στρατοδικείων του ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο κι έφυγε για τη Ρούμελη τον επόμενο μήνα, τις μέρες της αποχώρησης των Γερμανών από την Ελλάδα.

Τον Νοέμβριο του 1944 σε σύσκεψη καπετάνιων του ΕΛΑΣ πρότεινε να ετοιμαστεί ο ΕΛΑΣ για την αναμενόμενη σύγκρουση με τους Άγγλους, αντικρούστηκε όμως από τον καπετάνιο της Ομάδας Μεραρχιών της Μακεδονίας Μάρκο Βαφειάδη και τελικά ο Βελουχιώτης δεν έλαβε μέρος στα «Δεκεμβριανά».

Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουάριου 1945), υπέγραψε με τον στρατιωτικό αρχηγό του ΕΛΑΣ, Στέφανο Σαράφη, την αποστράτευση των αντάρτικων ομάδων, κατηγόρησε όμως με δριμύτητα την πολιτική ηγεσία του ΕΑΜ για την εσφαλμένη τακτική της, που κατά την άποψή του οδηγούσε στην εγκαθίδρυση των Άγγλων στην Ελλάδα και στη δίωξη των αγωνιστών του ΕΑΜ.
Ο ίδιος ήταν από τους πιο επίμονους υπέρμαχους για τη μετατροπή του αντιστασιακού αγώνα σε κοινωνικό - πολιτικό και την επιβολή «λαοκρατικού» καθεστώτος.

Στις 16 Ιουνίου 1945 το κόμμα του τον αποκήρυξε και τον διέγραψε με δημοσίευμα του «Ριζοσπάστη», την ίδια ημέρα που ο ίδιος αποφάσισε να τερματίσει τη ζωή του, όταν βρέθηκε περικυκλωμένος από παραστρατιωτικές ομάδες και μονάδες του Στρατού στη Μεσούντα της Άρτας.

Το πτώμα του αποκεφαλίστηκε από τους άνδρες των παραστρατιωτικών ομάδων και κρεμάστηκε μαζί με του συντρόφου του Τζαβέλα σε κεντρικό φανοστάτη των Τρικάλων.
Ακολούθησε τρικούβερτο γλέντι από τους διώκτες του, που κράτησε μέχρι πρωίας. Σε ερώτησε στη Βουλή των Κοινοτήτων από βουλευτές του Εργατικού Κόμματος για το «βάρβαρο της πράξης», ο αρμόδιος υπουργός απάντησε ότι αυτό αποτελεί «αρχαιοελληνικό πολεμικό έθιμο».

Τα κατοπινά χρόνια, δύο φορές το ΚΚΕ απεκατέστησε πολιτικά τον Άρη Βελουχιώτη.

ΜΑΝΟΣ  ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυΐα της Ελλάδας, ο Μάνος Χατζιδάκις, γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου του 1925 στην Ξάνθη, «τη διατηρητέα κι όχι την άλλη, τη φριχτή, που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους εσωτερικούς της ενδοχώρας μετανάστες», όπως έλεγε και ο ίδιος.

Ήταν γιος του δικηγόρου Γεωργίου Χατζιδάκι και της Αλίκη Αρβανιτίδου.
Μετά τον χωρισμό των γονιών του, το 1932, ο Μάνος Χατζιδάκις με τη μητέρα του και την αδελφή του εγκαθίστανται οριστικά στην Αθήνα.

Εν τω μεταξύ, από τα τέσσερά του χρόνια έχει αρχίσει μαθήματα πιάνου με δασκάλα την Αλτουνιάν, γνωστή μουσικό της Ξάνθης, αρμενικής καταγωγής. Παράλληλα διδασκόταν βιολί και ακορντεόν.

Στα δύσκολα χρόνια της κατοχής και της απελευθέρωσης, εργάζεται ως φορτοεκφορτωτής στο λιμάνι του Πειραιά, παγοπώλης στο εργοστάσιο του Φιξ, υπάλληλος στο φωτογραφείο του Μεγαλοοικονόμου, βοηθός νοσοκόμος στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο.

Συγχρόνως αρχίζει ανώτερα θεωρητικά μαθήματα μουσικής με τον Μενέλαο Παλλάντιο, σημαντική μορφή της ελληνικής εθνικής μουσικής σχολής, και σπουδές Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, τις οποίες ποτέ δεν ολοκλήρωσε.

Την εποχή εκείνη γνωρίζεται με καλλιτέχνες και διανοούμενους (Γκάτσος, Σεφέρης, Ελύτης, Τσαρούχης, Σικελιανός) της γενιάς του μεσοπολέμου, οι οποίοι θα συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση των προσανατολισμών και της σκέψης του.
Ο Νίκος Γκάτσος, με τον οποίο γνωρίστηκε το 1943, θα παραμείνει μέχρι το τέλος της ζωής του, ο μεγάλος δάσκαλος και ο ακριβός του φίλος.

Η πρώτη του εμφάνιση στα μουσικά πράγματα της χώρας γίνεται το 1944 με τον «Τελευταίο Ασπροκόρακα» του Αλέξη Σολωμού στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν.
Η γόνιμη συνεργασία του με το Θέατρο Τέχνης θα διαρκέσει 15 χρόνια, με μουσικές για παραστάσεις όπως: «Γυάλινος Κόσμος» (1946), «Αντιγόνη» (1947), «Ματωμένος Γάμος» (1948), «Λεωφορείον ο Πόθος» (1948), «Ο θάνατος του Εμποράκου» (1949) κ.ά.

Εν τω μεταξύ, το 1949 με μια διάλεξη του για το ρεμπέτικο τραγούδι θα ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων στη συντηρητική ελληνική αστική κοινωνία.

Από το 1950 αρχίζει να γράφει μουσική για αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες.
Έχει «ντύσει» μουσικά την Ορέστεια, τη Μήδεια, τις Βάκχες, τις Εκκλησιάζουσες, τη Λυσιστράτη, τον Πλούτο, τις Θεσμοφοριάζουσες, τους Βατράχους και τις Όρνιθες.

Το 1959 παρουσιάζει στο αθηναϊκό κοινό τον Μίκη Θεοδωράκη, ενορχηστρώνοντας και ηχογραφώντας ο ίδιος το έργο του «Επιτάφιος» με τη Νάνα Μούσχουρη.

Μεγάλο κεφάλαιο αποτελούν και οι μουσικές που συνέθεσε για σπουδαίες ταινίες του ελληνικού και του διεθνούς κινηματογράφου.

Το 1960 κερδίζει το βραβείο Όσκαρ για το τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» από την ταινία του Ζιλ Ντασέν «Ποτέ την Κυριακή», τραγούδι το οποίο θα συμπεριληφθεί στα δέκα εμπορικότερα του 20ού αιώνα.

Ωστόσο, η μουσική του για τον ελληνικό κινηματογράφο και μια σειρά ελαφρών τραγουδιών τού χαρίζει μια «λαϊκότητα ανεπιθύμητη», την οποία δεν θα αποδεχθεί ποτέ και θα τη μάχεται μέχρι το τέλος της ζωής του.

Πνεύμα ανήσυχο, ο Μ. Χατζιδάκις χρηματοδοτεί το Διαγωνισμό Πρωτοποριακής Σύνθεσης «Μάνος Χατζιδάκις» του Τεχνολογικού Ινστιτούτου Δοξιάδη.
Το βραβείο απονέμεται στον Ιάννη Ξενάκη, άγνωστο τότε στο ελληνικό κοινό.

Το 1966 ο Μάνος Χατζιδάκις πηγαίνει στις ΗΠΑ, όπου ανεβάζει στο Μπρόντγουεϊ με τον Ζιλ Ντασέν και τη Μελίνα Μερκούρη τη θεατρική διασκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τον τίτλο «Illya Darling».
Στην Αμερική θα παραμείνει μέχρι το 1972 και η μουσική του αντίληψη θα επηρεαστεί σημαντικά από την pop music.
Αποτέλεσμα αυτής της επίδρασης είναι ο κύκλος τραγουδιών «Reflections» με το συγκρότημα New York Rock and Roll Ensemble.

Τo 1972, τον πιο σκοτεινό χρόνο της χούντας, επιστρέφει στην Αθήνα και ιδρύει το μουσικό καφεθέατρο «Πολύτροπο», μέσα από το οποίο επιχειρεί να ανοίξει εκφραστικές διόδους στο μουσικό τέλμα της εποχής.

Το 1975 αρχίζει η χρυσή εποχή του «Τρίτου».
Γίνεται διευθυντής του κρατικού ραδιοσταθμού «Τρίτο Πρόγραμμα» (1975-81) τον οποίο, σε συνεργασία με μια ομάδα νέων και ταλαντούχων δημιουργών, γίνεται σημείο αναφοράς.

Το 1989-93 ιδρύει την «Ορχήστρα των Χρωμάτων», για να παρουσιάσει «πρωτότυπα προγράμματα που συνήθως δεν καλύπτονται από τις συμβατικές συμφωνικές ορχήστρες», την οποία διηύθυνε μέχρι το τέλος της ζωής του.
Η Ορχήστρα των Χρωμάτων με μαέστρο τον Χατζιδάκι έδωσε 20 συναυλίες και 12 ρεσιτάλ ελληνικού και διεθνούς ρεπερτορίου με Έλληνες και ξένους σολίστ.

Στη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν διαρκώς παρών στην ελληνική δισκογραφία, με δεκάδες δίσκους που θεωρούνται πια κλασικοί.

Μοναδικός, ιδιοφυής και αεικίνητος, ο Μάνος Χατζιδάκις «έφυγε» από κοντά μας στις 15 Ιουνίου 1994.
 

ΝΤΟΡΑ ΤΣΑΤΣΟΥ

Η Ντόρα Τσάτσου ήταν Ελληνίδα χορογράφος.

Γεννήθηκε το 1932 στην Καστέλλα του Πειραιά και ήταν κόρη του Κωνσταντίνου Τσάτσου και της Ιωάννας Σεφεριάδου.

Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά ασχολήθηκε με τον χορό ακολουθώντας καριέρα χορογράφου.
Σπούδασε αρχικά στη σχολή Ραλλού Mάνου και στη συνέχεια στο σχολείο της Mάρθας Γκράχαμ, όπου πήγε με υποτροφία.
Εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη και συμμετείχε στην ίδρυση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.

Την περίοδο 1975 με 1981, ήταν μόνιμη χορογράφος του Εθνικού Θεάτρου, ενώ παράλληλα δίδασκε στη Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, της οποίας διετέλεσε και διευθύντρια από το 1980 έως το 1988.
Το 1992, ανέλαβε την διεύθυνση του Εθνικού Θεάτρου, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1993.
Επίσης είχε διδάξει στη Σχολή Σπύρου Ευαγγελάτου, στη Σχολή Μωραΐτη και αλλού. Χορογραφίες της παρουσίασε στην Εθνική Λυρική Σκηνή, στην Επίδαυρο και αλλού. Για το έργο της Ντόρας Τσάτσου έχει κυκλοφορήσει το βιβλίο Ντόρα Τσάτσου - Αφιέρωμα.

Απεβίωσε στις 15 Ιουνίου 2000 στην Αθήνα από καρκίνο.

Η κηδεία της έγινε στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών, σύμφωνα με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, δημοσία δαπάνη.
Ήταν παντρεμένη με τον Αλέξανδρο Συμεωνίδη, καθηγητή ιατρικής, και είχε δύο γιους, τον Κωνσταντίνο και τον Γιώργο.
 

ΜΑΡΙΑ ΦΩΚΑ

Η Μαρία Φωκά ήταν Ελληνίδα ηθοποιός.

Γεννήθηκε την 1 Οκτωβρίου 1916 στο Αργοστόλι με γονείς τους Νικόλαο Θ. Φωκά (πλοίαρχος) και Καικιλία Κουντούρη.

Ήταν ηθοποιός και αγωνίστρια της Αριστεράς που διακρίθηκε σε ρόλους ενσάρκωσης ισχυρών χαρακτήρων.

Στη δεκαετία του 1950 απείχε από το σανίδι, σχεδόν για 8 χρόνια, εξαιτίας της καταδίκης της ως κατασκόπου, στην δίκη του Νίκου Μπελογιάννη.
Είχε καταδικαστεί σε ισόβια με ψήφους 3-2, αλλά αργότερα μετατράπηκε σε κάθειρξη 10 ετών με στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.

Ήταν Πρόεδρος του ΣΕΗ (1977). Υπήρξε παντρεμένη με τον επίσης ηθοποιό Λυκούργο Καλλέργη.
Υπήρξε μία από τις διασημότερες γιαγιάδες της ελληνικής τηλεόρασης, χαρακτηριστικοί ήταν οι ρόλοι της στις σειρές Εκμέκ παγωτό και Ντόλτσε βίτα. Στο τελευταίο δε, σημείωσε τεράστια επιτυχία ερμηνεύοντας τον ρόλο της Όλγας Μαρκάτου.
Η τελευταία της τηλεοπτική εμφάνιση ήταν στη σειρά Οι θειοσεβούμενοι το 2000.

Πέθανε στο Λονδίνο στις 15 Ιουνίου του 2001, ύστερα από μακροχρόνια καρδιακά προβλήματα και κηδεύτηκε στο Πόρτσμουθ.
 

ΔΩΡΑ  ΣΙΤΖΑΝΗ

Η Δώρα Σιτζάνη ήταν Ελληνίδα ηθοποιός και στιχουργός.

Γεννήθηκε στην Καστέλλα του Πειραιά στις 11 Φεβρουαρίου 1948.

Ξεκίνησε την κινηματογραφική της καριέρα το 1969, γυρίζοντας 6 ταινίες. Υπήρξε εργαζόμενη του θεάτρου μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '70.
Έπαιξε σε πολλές ταινίες στο πλευρό του Νίκου Ξανθόπουλου.
Υπήρξε σύζυγος του μεγάλου συνθέτη Μάνου Λοΐζου μέχρι τον θάνατο του.
Έγραψε στίχους σε πολλά τραγούδια όπως το "Κι αν είμαι ροκ", "Σε ψάχνω" και πολλά ακόμη.

Απεβίωσε στις 15 Ιουνίου 2007, σε ηλικία 59 ετών, πιθανότατα από καρκίνο.
 

ΠΕΤΡΟΣ ΧΑΛΚΙΑΣ

Ο Πέτρος (Πετρολούκας) Χαλκιάς ήταν Έλληνας μουσικός της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.

Γεννήθηκε στις 27 Ιουλίου 1934 στο Δελβινάκι Πωγωνίου, τόπο καταγωγής της μητέρας του Καλλιρρόης, το γένος Χαρισιάδη, μουσικής οικογένειας.
Ο πατέρας του, Περικλής, καταγόταν από το χωριό Καστάνιανη Πωγωνίου, και ήταν κλαριντζής.

Ο ίδιος, ξεκίνησε την ενασχόλησή του με το κλαρίνο σε ηλικία 11 ετών, παρά την άρνηση του πατέρα του, ο οποίος ήταν από τους καλύτερους οργανοπαίχτες και μαθήτευσε δίπλα στο Φίλιππα Ρούντα (γνωστό ως «το καλύτερο κλαρίνο του Ζαγορίου»), με την βοήθεια του οποίου έκανε την πρώτη του δημόσια εμφάνιση στην ηλικία αυτή.

Ύστερα από το γεγονός αυτό πήγε στην Αθήνα όπου έπαιξε μαζί με τον πατέρα του και τον βιολιστή αδελφό του Αχιλλέα (1937–2015) και όπου έκανε την πρώτη ραδιοφωνική του εμφάνιση.

Το 1960 μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής όπου παρέμεινε 20 χρόνια και διέδωσε την ελληνική παραδοσιακή μουσική.

Το 1979 επέστρεψε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.
Έπαιξε σε γνωστά μουσικά κέντρα και σε συναυλίες, εμφανίστηκε σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές και συμμετείχε σε ηχογραφήσεις και δίσκους με γνωστούς καλλιτέχνες.

Ήταν παντρεμένος με την Μαρία (1936–1989), η οποία σκοτώθηκε σε τροχαίο, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Γιάννη, γιατρό, τον Μπάμπη (1965–2018), ο οποίος ακολούθησε τα χνάρια του πατέρα του στο κλαρίνο, και την Ολυμπία.

Απεβίωσε στις 15 Ιουνίου 2025, σε ηλικία 90 ετών.

Η σορός του τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο παρεκκλήσι του Μητροπολιτικού Ναού Αθηνών στις 18 Ιουνίου.
Κηδεύτηκε στην γενέτειρά του, το Δελβινάκι, στις 19 Ιουνίου.