My Bonjour

Monday, 09 March 2026

"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ

"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΑΓΚΛΗΣ

 

Ο Παναγιώτης Δαγκλής ήταν Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός.

Γεννήθηκε στις 30 Αυγούστου 1853 στην Αταλάντη σύμφωνα με τα απομνηνεύματα του ιδίου.

Γιος του υποστρατήγου πεζικού Γεωργίου Π. Δαγκλή (1809-1896). Σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων και ονομάστηκε ανθυπασπιστής πυροβολικού το 1877.
Μετά από ένα εξάμηνο, έλαβε μέρος στα πολεμικά επεισόδια του 1878, με τις τόσο ευνοϊκές εθνικές συνέπειες, προβιβάστηκε σε ανθυπολοχαγό και υπηρέτησε σε μονάδες πυροβολικού στην επαρχία.
Υπολοχαγός το 1880 και λοχαγός το 1883, στάλθηκε στο Βέλγιο (Βρυξέλλες, Λιέγη) για μετεκπαίδευση με δικά του έξοδα στο πυροβολικό την περίοδο 1883 – 1.
Με την επιστροφή του, το 1884, τοποθετήθηκε ως υπασπιστής στο επιτελείο του Γάλλου υποστρατήγου Βίκτωρ Βοσσέρ, αρχηγού της Γαλλικής Οργανωτικής Στρατιωτικής Αποστολής (1884-1887), που μετακλήθηκε από την κυβέρνηση Τρικούπη.

Κατά το διάστημα 1889 - 1895 υπηρέτησε ως καθηγητής της Πυροβολικής και της Περιγραφικής Γεωμετρίας στη Σχολή Ευελπίδων και στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.
Ταγματάρχης από το 1892, έγινε υψηλόβαθμο μέλος της Εθνικής Εταιρείας και προσέφερε τις υπηρεσίες του στο γνωστό προπαρασκευαστικό έργο των εθνικών αγώνων της Εταιρείας.
Έλαβε μέρος στον πόλεμο του 1897 ως επιτελάρχης της 1ης Ταξιαρχίας του Στρατού της Ηπείρου.
Μετά τον πόλεμο, επανήλθε για ένα διάστημα στη Σχολή Ευελπίδων.
Μετά την αναδιοργάνωση του στρατού και τη συγκρότηση της Γενικής Διοικήσεως Στρατού, ο ταγματάρχης Π. Δαγκλής τοποθετήθηκε στο Επιτελείο της Γεν. Διοικήσεως ως διευθυντής του Τμήματος Πυροβολικού.

Το 1902 προβιβάστηκε σε αντισυνταγματάρχη και το 1903 τοποθετήθηκε ως υποδιοικητής του υπό τον πρίγκηπα Νικόλαο 1ου Συντάγματος Πυροβολικού.
Από το 1904 μετατέθηκε στο νέο Σώμα των Γενικών Επιτελών της 1ης Μεραρχίας (Λαρίσης), στην οποία υπηρέτησε μέχρι το 1909.
Κατά το διάστημα αυτό προώθησε το από το 1893 επινοημένο σχέδιο λυόμενου ορειβατικού πυροβόλου 7,5 εκ., γνωστού ως πυροβόλο Schneider-Δαγκλή, από τα ονόματα της κατασκευάστριας πολεμικής βιομηχανίας και του σχεδιαστή του.

Συνταγματάρχης το 1907, ανέλαβε κατά την τελευταία περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα την απόρρητη υπηρεσία του Διευθυντή του Ανατολικού Τμήματος του Μακεδονικού Κομιτάτου (Φεβρ. 1908) και της Πανελληνίου Οργανώσεως (Σεπτ. 1908), η οποία το διαδέχτηκε και στην οποία υπάχθηκε και η Οργάνωσις Κωνσταντινουπόλεως.
Ο Δαγκλής προσέφερε σπουδαίες υπηρεσίες στις δύο οργανώσεις για τη διάσωση του αλύτρωτου ελληνισμού μέχρι τον Νοέμβριο του 1909.
Μετά το Στρατιωτικό Κίνημα του Αυγούστου 1909 και τα νέα οργανωτικά στρατιωτικά μέτρα, μεταξύ των οποίων ήταν και η κατάργηση του Σώματος Γενικών Επιτελών, ο Δαγκλής, όπως και όλοι όσοι υπηρετούσαν σε αυτό, επανήλθαν στα όπλα τους.
Ανέλαβε τότε τη διοίκηση της Σχολής Ευελπίδων (1910) και στη συνέχεια, τη διοίκηση της 1ης Μεραρχίας (Λαρίσης), την αρχηγία της Χωροφυλακής (1911) και τέλος, τη διοίκηση της 2ης Μεραρχίας (Αθηνών).

Το 1911 προβιβάστηκε σε υποστράτηγο κατ' απόλυτον εκλογήν.
Τον Αύγουστο του 1912 τοποθετήθηκε αρχηγός της Επιτελικής Υπηρεσίας Στρατού (Γενικού Επιτελείου Στρατού) και από την κήρυξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου, αρχηγός του Επιτελείου του Στρατού της Θεσσαλίας-Μακεδονίας.
Από τη θέση του επιτελάρχη του Γενικού Στρατηγείου Θεσσαλίας διηύθυνε τη σχεδίαση των επιχειρήσεων, παρακολούθησε τη νικηφόρα πορεία του στρατού και εισήλθε μαζί με τον αρχιστράτηγο Κωνσταντίνο στη Θεσσαλονίκη.
Μετά τη λήξη της εκστρατείας στο μακεδονικό χώρο, χρησιμοποιήθηκε ως τεχνικός σύμβουλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στις συζητήσεις του Λονδίνου (Νοέμβριος 1912-Ιανουάριος 1913).

Στο μεταξύ, ανατέθηκε και η αρχηγία του Στρατού της Ηπείρου στο διάδοχο Κωνσταντίνο με σκοπό την κατάληψη των Ιωαννίνων, που πραγματοποιήθηκε στις 20/21 Φεβρουαρίου 1913.
Ο Π. Δαγκλής πρόφτασε να επιστρέψει στις αρχές Φεβρουαρίου και να αναλάβει τα καθήκοντα του επιτελάρχη στο ενιαίο Γενικό Στρατηγείο και να εισέλθει στα ελευθερωμένα Ιωάννινα.
Σχεδόν αμέσως ακολούθησε η δολοφονία του βασιλιά Γεωργίου Α΄, ο διάδοχος ανακηρύχθηκε βασιλιάς και μετακινήθηκε στην Αθήνα.
Ο Π. Δαγκλής τοποθετήθηκε τότε Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου, που είχε προωθηθεί νικηφόρα στη δυτική Βόρειο Ήπειρο (Τεπελένι, Αργυρόκαστρο, κλπ.) και απομακρύνθηκε από την καίρια επιτελική θέση που κατείχε (6 Μαρτ. 1913).
Ίσως η αρχή της διάστασης του Δαγκλή προς τον Κωνσταντίνο θα πρέπει να τοποθετηθεί χρονικά τότε.

Το Σεπτέμβριο του 1913 τιμήθηκε με τον Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Σωτήρος και στη συνέχεια, προβιβάστηκε σε αντιστράτηγο.
Από τα τέλη του 1914 ο Π. Δαγκλής είχε αποφασίσει να αποσυρθεί και να στραφεί στην πολιτική υπό τη σημαία του Κόμματος Φιλελευθέρων, πολιτευόμενος στην Ήπειρο.
Την ίδια περίοδο αναφέρεται ότι ασχολήθηκε και με το άθλημα του Μπρίτζ.
Την απόφαση αυτή πραγματοποίησε, αφού είχε διαφανεί ο διχασμός, μετά τις εκλογές του 1915, στις οποίες έλαβε μέρος και εκλέχθηκε βουλευτής Ιωαννίνων. Αποστρατεύθηκε τον Ιούλιο του 1915 σε ηλικία 62 ετών.
Στην κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου ανέλαβε το Υπουργείο Στρατιωτικών (10 Αυγ. 1915-23 Σεπτ. 1915).
Στις νέες εκλογές της 6ης Δεκεμβρίου 1915 απείχε.

Τον Ιούλιο του 1916 ανέλαβε την προεδρία του Εθνικού Συνδέσμου των Ελλήνων Επιστράτων και από την εκδήλωση του βενιζελικού Κινήματος Εθνικής Αμύνης (Χανιά, Σεπτέμβριος 1916) προσχώρησε σε αυτό και ορίστηκε μέλος της τριμελούς Επαναστατικής Προσωρινής Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος (17 Σεπτεμβρίου 1916).
Με γαλλικό πολεμικό πλοίο πήγε στην Κρήτη και στις 26 του ίδιου μήνα, εγκαταστάθηκε με τη λοιπή κυβέρνηση στη Θεσσαλονίκη, συμμετέχοντας υπεύθυνα στο πολιτικό και διοικητικό έργο της και στη συγκρότηση του Στρατού Εθνικής Άμυνας, σε συνεργασία με τις γαλλικές δυνάμεις που είχαν αποβιβαστεί στη Μακεδονία.

Μετά την επικράτηση του επαναστατικού καθεστώτος της Θεσσαλονίκης, την απομάκρυνση του βασιλιά Κωνσταντίνου και το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου (14 Ιουνίου 1917), μολονότι ήταν έφεδρος, ανακλήθηκε στην ενέργεια και διορίστηκε αρχηγός του Στρατού (20 Ιανουαρίου 1918), με καθήκοντα ευρύτατα, αλλά όχι επιχειρησιακά, αφού την ανώτατη επιχειρησιακή ευθύνη στο μέτωπο είχαν οι συμμαχικές αρχές.
Από την αρχηγία του Στρατού απαλλάχθηκε το Νοέμβριο του 1918 και αντικαταστάθηκε από τον αντιστράτηγο Λεωνίδα Παρασκευόπουλο.
Τον Οκτώβριο του 1920 αποστρατεύθηκε και πάλι.

Στις βουλευτικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 πέτυχε να εκλεγεί βουλευτής. Μετά την αναχώρηση του Ελευθερίου Βενιζέλου ανέλαβε την προεδρία της Διευθύνουσας Επιτροπής του Κόμματος Φιλελευθέρων.
Τη θέση αυτή διατήρησε σε όλο το δραματικό χρονικό διάστημα που επακολούθησε, ακόμη και μετά τη διενέργεια των εκλογών της Δ΄ Εθνικής (Συντακτικής) Συνέλευσης (16 Δεκ. 1923).

Στις 22 Φεβρουαρίου 1924 παραιτήθηκε από την προεδρία του κόμματος των Φιλελευθέρων (αφού δεν τελεσφόρησε ο σχηματισμός κυβέρνησης υπό την προεδρία του στις 10 Ιανουαρίου του 1924, επειδή οι Δημοκρατικοί Φιλελεύθεροι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν και στις 9 Μαρτίου 1924 πέθανε στην Αθήνα έπειτα από σύντομη ασθένεια.
 

ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΡΕΛΑΣ

Ο Μιχαήλ Βαρελάς ήταν Έλληνας δάσκαλος και Μακεδονομάχος.

Γεννήθηκε στα Γιαννιτσά της Μακεδονίας το 1886, γόνος επιφανούς οικογένειας της πόλης. Πατέρας του ήταν ο Χρήστος Βαρελάς και η μητέρα του η Αικατερίνη Βαρελά, ενώ είχε και μια αδελφή, την Ελισάβετ Βαρελά-Παπαμανώλη.
Από μικρός στάλθηκε, μαζί με την αδελφή του, στα Ελληνικά σχολεία της Θεσσαλονίκης, όπου σπούδασε στο Διδασκαλείο με δαπάνες του Ελληνικού Προξενείου.

Το 1905, αφού τελείωσε τις σπουδές του, διορίστηκε, κατ' εντολή του Λάμπρου Κορομηλά, στη Χαλκηδόνα, όπου εκτός από δάσκαλος, προσέφερε τις υπηρεσίες του και ως πράκτορας.
Χάρη στην διδασκαλία του, αναζωπυρώθηκε το ελληνικό φρόνημα στην περιοχή των Γιαννιτσών, καθώς περιέτρεχε τα σπίτια των κατοίκων τονώνοντας τους το ηθικό και λέγοντας τους πως η ώρα της απελευθέρωσης πλησιάζει.
Επίσης, διαπότιζε τους μαθητές του με τις αξίες του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας.
Επιπροσθέτως, παρά τις αυστηρές απαγορεύσεις των Οθωμανικών αρχών, δίδασκε συνεχώς για την Επανάσταση του 1821 και μάθαινε στους μαθητές του τα ηρωικά κλεφταρματολικά τραγούδια.

Περιοχή δράσης του ήταν τα χωριά γύρω από την λίμνη των Γιαννιτσών. Εργάστηκε και ως πληροφοριοδότης, μεταφορέας πολεμοφοδίων και αγγελιοφόρος.
Ο Κάκκαβος αναφέρει πως συχνά περιέθαλπε καταζητούμενους αντάρτες.

Μετά την απελευθέρωση, το Ελληνικό κράτος τον τίμησε για το εθνικό του έργο απονέμοντάς του το Μετάλλιο και το Δίπλωμα του Μακεδονομάχου.

Ο Μιχαήλ Βαρελάς απεβίωσε στην γενέτειρα του στις 9 Μαρτίου του 1936, έχοντας ζήσει για να δει την πατρίδα του ελεύθερη και συνεχίσει το διδακτικό του έργο, υπηρετώντας για πολλά χρόνια στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Γιαννιτσών, μέχρι τον θάνατο του.
 

"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΩΣΤΑΚΗΣ

Ο Γεώργιος Κωστάκης  ήταν Έλληνας συλλέκτης έργων τέχνης Ρώσων καλλιτεχνών.

Γεννήθηκε στη Μόσχα στις  5 Ιουλίου 1913.

Τα χρόνια πριν και μετά τη ρωσική Επανάσταση, στη Ρωσία εκδηλώθηκε το πρώτο κίνημα αφηρημένης τέχνης, που κατόπιν θα γινόταν η κυρίαρχη μορφή τέχνης του εικοστού αιώνα.
Ο Κωστάκης συνέλεξε τα έργα-καρπούς του κινήματος αυτού, που έμεινε γνωστό ως Ρωσική Πρωτοπορία.
Η συλλογή του, που ξεκίνησε με την ανακάλυψη τριών κονστρουκτιβιστικών πινάκων σ' ένα στούντιο της Μόσχας το 1946, θα γινόταν το μεγαλύτερο και πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα της τέχνης αυτής εκείνη την εποχή.

Γεννημένος στη Μόσχα από Έλληνες γονείς, ο Γεώργιος Κωστάκης δεν είχε καμία καλλιτεχνική εκπαίδευση αλλά ανέπτυξε ένα ενδιαφέρον για την τέχνη κατά τη διάρκεια της εφηβείας του.
Πρώτα εργάστηκε ως οδηγός για την ελληνική πρεσβεία έως το 1940, έπειτα ως επικεφαλής του προσωπικού για την καναδική πρεσβεία.
Η εργασία του στην καναδική πρεσβεία τον έφερε σε επαφή με πολλούς διπλωμάτες που επισκέπτονταν τη χώρα, τους οποίους ξεναγούσε στις γκαλερί και τα καταστήματα τέχνης της Μόσχας.

Αρχικά, η μπολσεβικική επανάσταση κάτω από την ηγεσία του Λένιν υποστήριξε τη νέα αφηρημένη τέχνη, αλλά από το 1920 και μετά η ελευθερία των καλλιτεχνών στη Ρωσία περιορίστηκε όλο και περισσότερο.
Πολλοί καλλιτέχνες θέλησαν η τέχνη τους να συμβάλλει στη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας ενώ άλλοι, παραδείγματος χάριν οι Σουπρεματιστές, συνέχισαν να εργάζονται ανεξάρτητα.
Ο Λένιν πέθανε το 1924 και ο Στάλιν που τον διαδέχτηκε ως ηγέτης του σοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος επέβαλλε μια ακραία μορφή πολιτιστικής πολιτικής.
Το 1932 ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός έγινε η επίσημη κρατική πολιτική.
Ήταν μέσα σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον όπου ο Κωστάκης ξεκίνησε τη συλλογή του.

Αρχικά ο Κωστάκης είχε συλλέξει τους Μεγάλους της ολλανδικής σχολής των ζωγράφων τοπίων, αλλά οι νεωτεριστικές δουλειές του Πάμπλο Πικάσο και του Ανρί Ματίς έγιναν σύντομα το κύριο θέμα του.
Κατόπιν, το 1946, ανακάλυψε τρία έργα ζωγραφικής της Όλγα Ροζάνοβα σε ένα στούντιο της Μόσχας.
Εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την ισχυρή οπτική επίδραση του δυνατού χρώματος και του απλού σχεδίου που αποφάσισε να ανακαλύψει ξανά την κονστρουκτιβιστική και σουπρεματική τέχνη που ήταν χαμένη και ξεχασμένη στις σοφίτες, τα στούντιο και τα υπόγεια της Μόσχας και του Λένινγκραντ.

Κυνήγησε "χαμένους" πίνακες, που έμεναν τυλιγμένοι και σκεπασμένοι από σκόνη.
Συνάντησε τον Βλαντιμίρ Τάτλιν και έγινε φίλος με την Βαρβάρα Στεπάνοβα. Εντόπισε τους φίλους του Καζιμίρ Μαλέβιτς και αγόρασε τις εργασίες της Λιουμπόφ Ποπόβα και του Ιβάν Κλιούν.

Μέχρι το 1960 το διαμέρισμα του Κωστάκη στη Μόσχα είχε γίνει χώρος συνάντησης για τους διεθνείς συλλέκτες τέχνης και τους εραστές τέχνης γενικά: Ανεπίσημο μουσείο της Ρωσίας της μοντέρνας τέχνης.
Το άνοιγμα που έκανε η Σοβιετική Ένωση προς τη Δύση το 1973-74 συμπεριελάμβανε και διεθνείς πολιτιστικές ανταλλαγές, η πρώτη από τις οποίες ήταν η παρουσίαση της συλλογής Κωστάκη στο Ντίσελντορφ το 1977.

Το ίδιο έτος ο Γεώργιος Κωστάκης, με την οικογένειά του, μετακόμισε στην Ελλάδα, αλλά με τη συμφωνία ότι θα άφηνε γύρω στο 50% της συλλογής του στην κρατική πινακοθήκη Τρετιακόφ της Μόσχας.
Είχε αφήσει πίσω στη Μόσχα το 80% της συλλογής του.
 

Πέθανε στις 9 Μαρτίου 1990.

Στις 4 Απριλίου του 1990, ένα μήνα μετά το θάνατο του Κωστάκη, ο οίκος Σόθμπις δημοπράτησε 21 έργα από τη συλλογή, αλλά πουλήθηκαν μόνο τα 10 σε τιμή χαμηλότερη από αυτήν που είχε εκτιμήσει ο συλλέκτης .
Σύμφωνα με επιθυμία στη διαθήκη του, δεν μπορούσαν να δημοπρατηθούν άλλα έργα για 10 χρόνια.
Το 1997 το ελληνικό κράτος αγόρασε τα 1275 έργα τέχνης, που τώρα είναι μέρος της μόνιμης συλλογής του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη.
Για την αγορά της δαπανήθηκαν περίπου € 40 εκατομμύρια και πρόκειται για τη μεγαλύτερη αγορά έργων τέχνης από καταβολής του ελληνικού κράτους.

"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΜΠΡΙΑΝΟΣ

Ο Γεώργιος Λαμπριανός του Στέργιου και της Ζωής, ήταν Έλληνας πολιτικός, βουλευτής Δωδεκανήσου το 1964.
Ανέπτυξε συνδικαλιστική δράση.

Γεννήθηκε το 1916 στον Αρχάγγελο της Ρόδου και καταγόταν από πολύτεκνη οικογένεια.

Ορφανός από μητέρα από 3 ετών, υποχρεώθηκε να εργάζεται στην οικοδομή από τα 10 του χρόνια για να επιβιώσει.
Στη γενέτειρά του ίδρυσε το πρώτο σωματείο οικοδόμων και υπήρξε πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου (1950-67 και 1974-76).
Επίσης πέτυχε ώστε να καθιερωθεί το 8ωρο για τους οικοδόμους.

Έπειτα από προτροπή του Σοφοκλή Βενιζέλου κατήλθε υποψήφιος στις εκλογές του 1963, χωρίς να καταφέρει να εκλεγεί βουλευτής την πρώτη φορά, κέρδισε όμως τις εκλογές του 1964 με την Ένωση Κέντρου και υπηρέτησε ως βουλευτής ως το 1967.

Κατά τη διάρκεια της χούντας φυλακίστηκε.
Μετά τη Μεταπολίτευση στις εκλογές του 1974 ήταν πάλι υποψήφιος βουλευτής με την Ένωση Κέντρου - Νέες Δυνάμεις, χωρίς να εκλεγεί.
Το 1976 συνταξιοδοτήθηκε.

Πέθανε πάμφτωχος στις 9 Μαΐου το 1999.

Το όνομά του δόθηκε στην πλατεία Μαρτύρων, μπροστά από το Εργατικό Κέντρο της Ρόδου.
Μία πέτρινη προτομή του βρίσκεται σε πλατεία στον Αρχάγγελο Ρόδου.

Ήταν παντρεμένος με τη Φωτεινή με την οποία έκανε 5 παιδιά.

"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ
"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ

ΛΟΥΙΖΑ  ΠΟΔΗΜΑΤΑ

Η Λουίζα Ποδηματά γεννήθηκε στη Ρωσία το 1920 και ήταν Ελληνίδα ηθοποιός, μαθήτρια του Αιμίλιου Βεάκη και του Δημήτρη Ροντήρη.

Ξεκίνησε από τον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη και με τα χρόνια εξελίχθηκε σε μια καρατερίστα με χιούμορ.
Συνεργάστηκε με την Κατερίνα, τους Μανωλίδου - Αρώνη - Χορν και εντάχθηκε, για μια δεκαετία, στη δύναμη του Εθνικού Θεάτρου.

Έπαιξε πλάι στους Λαμπέτη - Χορν, Μουσούρη, Κατράκη, Βεργή, Μυράτ, Βουγιουκλάκη, Αλεξανδράκη - Γαληνέα, Δανδουλάκη, Φέρτη - Ντενίση, Καλογεροπούλου και άλλους, προσφέροντας το δικό της λιθαράκι στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου.
 Ήταν παρούσα, για πολλά χρόνια (από το 1939) στη σκηνή, και στην οθόνη.

Πέθανε στις  9 Μαρτίου 2001 και κηδεύτηκε στο Νεκροταφείο του Ζωγράφου.
 

"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ

ΔΙΚΑΙΟΣ ΒΑΓΙΑΚΑΚΟΣ

Ο Δικαίος Β. Βαγιακάκος  ήταν Έλληνας γλωσσολόγος, με πλούσιο ερευνητικό, συγγραφικό και κοινωνικό έργο.

Γεννήθηκε το 1917 στο χωριό Κοίτα Λακωνίας.

Έπειτα από τις εγκύκλιες σπουδές του στην Κοίτα και στην Αρεόπολη εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία πήρε το πτυχίο του το 1937.
Το 1938-39 υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο 9ο Σύνταγμα Καλαμάτας. Στις 28 Οκτωβρίου 1940 επιστρατεύτηκε και υπηρέτησε στην πρώτη γραμμή μέχρι την κατάρρευση του μετώπου, τον Απρίλιο του 1941.
Επί του πεδίου της μάχης τιμήθηκε με τον Πολεμικό Σταυρό Γ Τάξεως.
Στη συνέχεια υπηρέτησε σε ιδιωτικά σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης.
Παράλληλα δραστηριοποιήθηκε στον Συνεταιρισμό Αδιορίστων Καθηγητών, ως πρόεδρος του οποίου διοργάνωσε συσσίτια για άνεργους καθηγητές.

Η κλίση του Βαγιακάκου προς τη γλωσσολογία εκδηλώθηκε από τα μαθητικά του χρόνια, στο Γυμνάσιο Αρεόπολης και αποκρυσταλλώθηκε την περίοδο των πανεπιστημιακών σπουδών του.
Στράφηκε στη μελέτη των νεοελληνικών διαλέκτων και στη συλλογή γλωσσικού και λαογραφικού υλικού, επίσης, στη μελέτη των ονομάτων και των τοπωνυμίων. Επιπλέον, ενδιαφέρθηκε για τη μελέτη της τοπικής ιστορίας της ιδιαίτερής του πατρίδας, της Μάνης.

Το 1944 εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή με θέμα: "Συνίζησις και επένθεσις εν τω γλωσσικώ ιδιώματι της Μέσα Μάνης" και το επόμενο έτος διορίστηκε συντάκτης στο Ιστορικό Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης της Ακαδημίας Αθηνών.
Τη διετία 1951-53 πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γαλλία, στη Σορβόνη.
Το 1955 έγινε διευθύνων του Λεξικού και από το 1967 ως το 1980 που συνταξιοδοτήθηκε υπηρέτησε ως Διευθυντής.

Κατά την 35ετή υπηρεσία του (1945-80) στο Κέντρο Συντάξεως του Λεξικού ο Βαγιακάκος πραγματοποίησε δεκάδες επιστημονικές αποστολές συλλογής γλωσσικού υλικού σε Λακωνία, Ήπειρο, Κέρκυρα, Κορσική και Κύπρο.
Καρπός των αποστολών αυτών υπήρξαν 17 χειρόγραφα αποτελούμενα από χιλιάδες σελίδες, που υπάρχουν στο Κέντρο.
Επίσης, συνέλεξε ιδιωτικώς άφθονο γλωσσικό και λαογραφικό υλικό από όλα τα χωριά της Μάνης.

 

Συμμετείχε στη σύνταξη τριών συντακτικών σειρών του Δ΄τόμου (1953) και του πρώτου τεύχους του Ε΄τόμου.
Ως Διευθυντής οργάνωσε αποστολές σε περιοχές του ελληνικού χώρου που υπήρχαν ελλιπή στοιχεία και κυρίως συνέταξε πλήρες ερωτηματολόγιο συλλογής γλωσσικού υλικού, το οποίο να καλύπτει όλες τις εκδηλώσεις του βίου και αποτελεί ως σήμερα υποδειγματικό οδηγό για τους συλλογείς.
Επίσης, κατάρτισε αναλυτικούς πίνακες των δελτίων του Κέντρου ανά περιοχή, προώθησε τη σύνταξη του Γλωσσικού Άτλαντος της Ελλάδος, οργάνωσε τη μικροφωτογράφηση των χειρογράφων του Κέντρου και προγραμμάτισε τη σύσταση Ονοματολογικού Αρχείου.

Στον εκδοτικό τομέα συνέχισε τη έκδοση των τόμων του Λεξικού και του Λεξικογραφικού Δελτίου.
Επίσης, προχώρησε στην επανέκδοση πολλών έργων του μεγάλου γλωσσολόγου Γ. Χατζιδάκι.

1969-81: Μέλος του Συμβουλίου Τοπωνυμίων του Υπουργείου Εσωτερικών. Συνέβαλε στη σύνταξη σχετικού λεξικού τοπωνυμίων της Χαρτογραφικής Υπηρεσίας του Στρατού και της Υδρογραφικής Υπηρεσίας.

Είχε συμμετάσχει σε περισσότερα από 35 Διεθνή Επιστημονικά Συνέδρια.
Από το 1958, που μετείχε στο VI Διεθνές Συνέδριο Ονοματολογίας στο Μόναχο, και αργότερα είχε λάβει μέρος σε συνέδρια σε όλη την Ευρώπη: Άμστερνταμ, Λονδίνο, Σόφια, Βουκουρέστι, Λευκωσία, Βιέννη, Μάλαγα, Βενετία, Βέρνη, Βελιγράδι κ.α.
Επίσης, έχει λάβει μέρος σε είκοσι ακόμα τοπικά συνέδρια σε όλη την Ελλάδα από το 1964 κ.ε., στα περισσότερα από τα οποία υπήρξε μέλος της οργανωτικής επιτροπής.

Ο Βαγιακάκος ήταν μέλος σε πάνω από 30 επιστημονικές εταιρείες όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό.
Σε αρκετές διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. και της επιτροπής εκδόσεως των επετηρίδων τους.

Έργο ζωής του Δικαίου Βαγιακάκου αποτελεί η Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών, την οποία είχε εμπνευστεί ήδη από το 1946 και κατάφερε να ιδρύσει το 1966 μαζί με άλλους επιφανείς Λάκωνες επιστήμονες.
Εξαρχής υπήρξε Γενικός Γραμματέας της και στη συνέχεια από το 1996 ισόβιος Πρόεδρός της.

Καρπός της 40χρονης λειτουργίας της Εταιρείας είναι η επιστημονική επετηρίδα Λακωνικαί Σπουδαί, ένας τόμος 500 περίπου σελίδων που εκδίδεται ανελλιπώς από το 1972 μέχρι σήμερα.
Ως το 2006 είχαν εκδοθεί 18 τόμοι.

Στους τόμους του περιοδικού, του οποίου Διευθυντής Σύνταξης είναι ο Βαγιακάκος από την πρώτη μέρα, έχουν δημοσιευτεί εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες για τη Λακωνία -με την ευρεία έννοια που συμπεριλαμβάνει όλη τη Μάνη, δηλαδή και τη λεγόμενη Μεσσηνιακή- που αφορούν σε όλους τομείς: Ιστορία (αρχαία, μεσαιωνική, νεώτερη), Αρχαιολογία, Γλωσσολογία, Λαογραφία, Φιλολογία, Τέχνη, Δίκαιο, Φιλοσοφία, Γεωλογία, Ανθρωπολογία, Γεωγραφία, Οικονομία κλπ.
Παράλληλα έχουν εκδοθεί 15 παραρτήματα με αυτοτελείς μελέτες.

Πέθανε στις 9 Μαρτίου 2016.

Σχόλια

Δεν υπάρχουν ακόμα σχόλια

Προσθήκη Σχολίου

Εισάγετε το όνομά σας
Εισάγετε το email σας (δεν προβάλλετα δημόσια, μόνο για εσωτερική επικοινωνία)
Εισάγετε το σχόλιό σας

Επισκέψεις

Σήμερα: 127
Χθες: 96
Αυτήν την εβδομάδα: 128
Αυτόν τον μήνα: 1538
Συνολικά: 132766